Çiftçiler 2 yıl zarar edince bu yıl daha az ekti! Soğan fiyatı 1 ayda 15 TL’den 70 TL’ye çıktı

Duygu Erdoğan – Bu hızlı fiyat artışı ve ihtiyaca yeterlilik endişesi, gümrük vergisinin düşürülerek, ithalatın kolaylaştırılması adımını getirdi. 

Ticaret Bakanlığınca, kuru soğanda arz güvenliğini ve fiyat istikrarını sağlamak amacıyla gümrük vergisinin 31 Ağustos’a kadar geçici olarak yüzde 5 olarak uygulanacağı bildirildi. Buna göre, 31 Ağustos’a kadar yurt içinde arzın daha hızlı piyasaya girmesiyle fiyatların dengeli seyre oturacağı tahmin ediliyor.

Ekim az, verim düşük

Türkiye’de farklı illerde ekim alanı olan kuru soğanda hasat hazirandan kasım sonuna kadar sürüyor. En erken hasadın olduğu turfanda çeşit bölgelerinden Adana’da bu yıl yaşanan sel kaynaklı verim düşük çıktı. Aynı zamanda son iki yıldır kuru soğan ekiminden kazanç sağlayamayan çiftçilerin bu sezon ekimi azaltarak farklı ürünlere yöneldikleri görüldü. Adana’daki hasat ardından depolardaki soğanın da azalmasıyla yeni hasat bölgeleri arza girene kadar mevcut talebi karşılayacak ürün azalmış oldu. Bugünlerde Karacabey ile Amasya hasatları yeni yeni başlıyor ancak yüksek talep arz karşısında fiyatları artırıyor. Ağustos ortası itibarıyla hasada başlaması beklenen Ankara Polatlı ve ardından Konya ile yüksek verimle birlikte fiyatların kendi dengesine oturacağı öngörülüyor. 

SEL VURDU

Son iki yıldır soğan ekiminden zarar eden çiftçiler bu yıl soğan ekimini azaltırken; yanı sıra turfanda üretim bölgelerinden Adana’yı vuran sel verimde kayıplara neden oldu.

‘geçiş dönemi’ ETKİSİ

Bu dönemde üretici iller arasında hasatta oluşan ‘geçiş dönemi’ ile depolarda azalan ürünün etkisiyle fiyat hızlı arttı. 1 ayda fiyatların dengeli seyre geçeceği öngörülüyor.

70 ilde üretim var

Kuru soğan tarımı Türkiye’de 70 ilde yapılıyor. Yaklaşık 660 bin dekar alanda ekim var. Ekim alanı en geniş il Ankara, ardından Çorum ve Amasya geliyor. Tokat, Hatay, Adana, Eskişehir ve Konya da büyük üreticilerden. Kuru soğan üretimi geçen yıl 2.7 milyon ton seviyesinde gerçekleşti. Kuru soğan üretiminin yüzde 31’ini Ankara karşılıyor. Türkiye’de kuru soğanın kendine yeterliliği yüzde 105’in üzerinde. 

‘Geçiş dönemi sorun oldu’

Adana’daki erkenci hasadın depolarda yüksek ürün olduğu döneme denk geldiğini anlatan Adana Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, şunları söyledi: “Üründe verim düşüktü ama depolarda da soğan vardı. Bu nedenle yine Adanalı üretici zarar etti. Ardından bir geçiş dönemi oluştu; yani diğer üretici illerin hasatları devreye henüz yeni giriyor. aslında bu süreci beklemek lazımdı. Hemen ithalata sarılırsak, çiftçi yeni sezona da endişeli giriyor. Her üründe arz ve talebin uyuşmadığı zamanlar oluyor.”

‘Polatlı dengeler’ 

Ankara Polatlı Ziraat Odası Başkanı Zekai Köseoğlu, Adana’daki ürün azlığının diğer illerin hasadına kadar bir miktar yetersiz arz oluşturduğunu belirtirken, “Yanı sıra 2 yıldır çiftçi soğandan zarar ediyor. Bu da genel olarak soğan ekimini azalttı. Ancak hem ağustos ortasından sonra Polatlı’da hem de ardından Konya’ya kadar uzanan hattaki ürünlerin hasadıyla birlikte fiyat dengelenir” değerlendirmesinde bulundu. 

1 EYLÜL’DE BİTECEK

Bakanlıklar koordinesinde yapılan çalışmalarla belirlenen düşük gümrük vergisi uygulama süresi, yerli üretimin korunması amacıyla yeni sezon ürün hasadının piyasaya yoğun şekilde gireceği ve bu yolla iç piyasa dengesinin yeniden tesis edileceği öngörülen 1 Eylül’den itibaren yeniden yüzde 49.5 olarak devam edecek. Daha önce de 2019 yılında soğan fiyatlarındaki artış ve piyasadaki ürün arzı endişesi gerekçeleriyle ithalatta gümrük vergisi 15 Ocak’tan 28 Şubat 2019’a kadar sıfırlanmış ve Toprak Mahsulleri Ofisi(TMO) soğan ithalatı yapmıştı.